Słuchanie i słyszenie

Według Tomatisa zdolność słuchania, lub jej brak, wpływa na to kim jesteśmy, jak się uczymy i co myślimy o sobie (Sollier, 2005).

 

Uwaga słuchowa, czyli czym różni się słyszenie od słuchania


Tomatis zauważył, że słyszenie nie jest jednoznaczne ze słuchaniem.

Słyszenie - jest procesem biernym i zależy od stanu naszego narządu słuchu, nie wymaga świadomego przetwarzania dźwięków.

Jeżeli narząd słuchu jest uszkodzony, możemy mieć problemy ze słyszeniem pewnych dźwięków. Najczęściej stosowanym badaniem, które pozwala określić stan słuchu u pacjenta, jest badanie audiometryczne.

Słuchanie (uwaga słuchowa)- jest procesem aktywnym. W uproszczeniu można powiedzieć, iż jest to umiejętność świadomego odbierania bodźców dźwiękowych i czerpania z nich informacji.

O ile słyszenie jest funkcją, która zależy od stanu narządu słuchu, słuchanie jest umiejętnością, która rozwija się przez całe życie człowieka.

Okazuje się, że nawet osoby ze znakomitym słuchem stwierdzonym w badaniu audiometrycznym mogą mieć problemy ze słuchaniem (Sollier, 2005).

Według Tomatisa (1996) nie tylko problemy ze słyszeniem (wynikające z organicznego uszkodzenia słuchu) wpływają na jakość głosu i mowy. Podobny efekt mogą wywierać zaburzenia słuchania.

W takim przypadku dźwięk odbierany jest przez obwodowy układ słuchowy, jednak informacja zawarta w nim nie jest prawidłowo wykorzystana i przetworzona. Zachodzi więc proces recepcji dźwięku, ale jego analiza i percepcja jest zaburzona.

Osoby z zaburzeniami uwagi słuchowej wydają się czasem puszczać informacje mimo uszu, np. trzeba im kilkakrotnie powtarzać pytania lub polecenia. Osoby takie są zwykle podejrzewane o niedosłuch. Często jednak ich narząd słuchu nie jest uszkodzony. Zaburzona jest u nich uwaga słuchowa.

Źródło tych problemów może leżeć już we wczesnym dzieciństwie.

Powstaniu tego typu zaburzeń mogą sprzyjać np.:

  • częste zapalenia uszu lub przewlekłe zapalenie uszu (gdy dziecko przez jakiś czas jest częściowo odcięte od pewnej ilości dźwięków otoczenia).
  • ważną przyczyną zaburzeń uwagi słuchowej mogą być silne przeżycia emocjonalne, np. śmierć rodzica, adopcja, pobyt w szpitalu itp.

 

Według Tomatisa (1996) uwaga słuchowa jest w pewnym sensie chęcią do komunikowania się jednostki z otaczającym światem.

Objawy mogące sugerować istnienie u danej osoby zaburzeń uwagi słuchowej to:

  • zaburzenia koncentracji uwagi
  • nadwrażliwość na dźwięki
  • błędna interpretacja pytań
  • mylenie podobnie brzmiących słów
  • konieczność powtarzania poleceń
  • monotonny głos, ubogie słownictwo
  • trudności z czytaniem i pisaniem
  • niemuzykalność
  • słaba koordynacja ruchowa i słabe umiejętności sportowe
  • niewyraźne pismo, mylenie strony lewej i prawej
  • męczliwość, nadaktywność, tendencje depresyjne
  • nadwrażliwość emocjonalna
  • brak wiary w siebie
  • nieśmiałość
  • drażliwość
  • wycofywanie się (Sollier, 2005).