Ze względu na funkcje słuchowe, ucho definiowane jest jako: obwodowy narząd składający się z trzech części: ucho zewnętrzne, środkowe, wewnętrzne., oraz jako czynnościowy układ – przewodzący i dobierający dźwięki (Gunia, 2006, str. 69).

Ucho zewnętrzne

Składa się z małżowiny oraz przewodu słuchowego zewnętrznego.

Małżowina uszna ma kształt muszli i przechodzi w przewód słuchowy zewnętrzny (Gunia, 2006). Dzięki niej lepiej słychać dźwięki dochodzące z przodu głowy.

Przewód słuchowy to kanał o objętości ok. 2 cm sześciennych stanowiący rezonator o częstotliwości własnej ok. 3700 Hz (www.aparatysluchowe.pl). Ma on około 2,5 do 3,5 cm długości i przebiega w kształcie litery „S”. (Gunia, 2006, str. 69).

Ucho zewnętrzne ma za zadanie przejęcie fali dźwiękowej i skierowanie jej, z niewielkim wzmocnieniem szczególnie dla sygnału mowy, na błonę bębenkową (Kalat, 2006).

Rysunek: Budowa ucha ludzkiego

Małżowina uszna oraz kanał słuchowy służą również filtrowaniu częstotliwości, szczególnie niskich. Wychwytują dźwięki pomiędzy 800 a 4000 Hz. Funkcja ta pozwala na rozumienie języka. Można zauważyć ,że dźwięki większości języków znajdują się właśnie w tym przedziale (Sollier, 2005).

Ucho środkowe

Umiejscowione jest w kości skroniowej ,a w jego skład wchodzą: jama bębenkowa, trąbka słuchowa, jamy powietrzne.

Ucho środkowe utworzone jest z systemu jam powietrznych:

• jamy bębenkowej (spłaszczona przestrzeń wypełniona powietrzem), w której znajdują się trzy kosteczki słuchowe (młoteczek, kowadełko, strzemiączko),
• jamy sutkowej wyposażonej w komórki powietrzne wyrostka sutkowego oraz
• trąbki słuchowej (Eustachiusza).

Trąbka słuchowa łączy jamę bębenkową z gardłem i pozwala na wyrównanie ciśnienia między uchem środkowym, a środowiskiem zewnętrznym.

Działanie kosteczek dźwiękowych oparte jest na zasadzie dźwigni w przenoszeniu dźwięku ze środowiska gazowego (ucho zewnętrzne i środkowe) do środowiska płynnego, które panuje w uchu wewnętrznym (Kalat, 2006). Prawidłową ruchomość kosteczek gwarantują: napinacz błony bębenkowej, a także mięsień strzemiączkowy.

Dbają one o zachowanie funkcji akomodacyjnej przenoszenia dźwięku (Becker, 1999).

Tomatis (1996) wielokrotnie podkreślał role dwóch małych mięśni znajdujących się w uchu środkowym.

Mięśnie kosteczek słuchowych

Ruchy kosteczek słuchowych uzależnione są od dwóch mięśni poprzecznie prążkowanych, mających wpływ na przewodzenie drgań akustycznych przez kosteczki.

Istotna jest równowaga pomiędzy mięśniem napinacza błony bębenkowej i mięśniem strzemiączka. Kiedy ten pierwszy się kurczy, napina błonę bębenkową. Napinanie jej powoduje osłabienie wibracji transmitowanych przez błonę bębenkową. Gdy napina się mięsień strzemiączka, odpycha strzemiączko od okienka (oval window), a to zmniejsza wibracje do ucha wewnętrznego.

Tomatis twierdził (1956, za: Pauley, 2007), że gdy jedno z dwóch mięśni ucha środkowego dominuje nad drugim, jest to natychmiast zauważalne w teście słuchania, który stworzył.

Jeżeli na przykład dominuje mięsień strzemiączka, wysokie częstotliwości są zmniejszone, natomiast nadmierne napięcie mięśnia napinacza błony bębenkowej eliminuje zbyt wiele niskich częstotliwości (Tomatis, 57; za: Pauley, 2007).

Ucho wewnętrzne

W jego skład wchodzi błędnik oraz nerw statyczno - słuchowy.

W błędniku wyróżniono: błędnik kostny i błędnik błoniasty.

Błędnik błoniasty znajduje się wewnątrz błędnika kostnego. Między tymi dwoma błędnikami istnieje przestrzeń, którą wypełnia perylimfa. Wnętrze błędnika błoniastego wypełnione jest endolimfą. Błędnik kostny (labyrinthus osseus) złożony jest z przedsionka (vestibulum), ślimaka (cochlea) i trzech kanałów półkolistych (canales semicirculares): przedniego, tylnego i bocznego, które wyposażone są w aparat zmysłu równowagi.

Nerw statyczno - słuchowy jest VIII nerwem czaszkowym, w skład którego wchodzi droga słuchowa i przedsionkowa. Droga słuchowa jest drogą przewodzenia bodźca słuchowego w układzie nerwowym, docierającą do kory płata skroniowego natomiast droga przedsionkowa biegnie do móżdżku (www.bryk.pl).

Przedsionek to część środkowa błędnika kostnego jest zatem „przedsionkiem” dla dwóch różnych struktur: od przodu - ślimaka, od tyłu - kanałów półkolistych. Przedsionek jest jamą nieregularnego kształtu. W ścianie bocznej odpowiadającej przyśrodkowej ścianie jamy bębenkowej zlokalizowane jest okienko przedsionka (fenestra vestibuli) - zamknięte przez podstawę strzemiączka oraz okienko ślimaka (fenestra cochleae) - zamknięte błoną bębenkową wtórną.

Ślimak to przednia część błędnika, leży do przodu od przedsionka. Ma postać stożka, podobną do muszli ślimaka winniczka. Wyróżniamy w nim podstawę i szczyt. Podstawa (basis cochleae), ustawiona jest prawie pionowo i zwrócona ku części przedniej dna przewodu słuchowego wewnętrznego. Posiada liczne otworki dla części ślimakowej nerwu przedsionkowo - ślimakowego. Szczyt czyli osklepek (cupula), skierowany jest bocznie ( Walocha i inni, 2003).